หั่นเต้าหู้ผิดมีด องค์กรก็แตกเป็นเสี่ยง: 3 ด่านเช็คก่อนแบ่งศูนย์กำไร

เฉิน เจิ้นอวี่ เปิดโรงงานเฟอร์นิเจอร์รับจ้างผลิตชื่อ "เหมยหนานมู่อี้" อยู่ที่จังหวัดชลบุรี รับออร์เดอร์โต๊ะอาหารไม้จริงให้ลูกค้ายุโรปเป็นหลัก โรงงานแบ่งเป็น 4 ขั้นตอน คือ ตัดไม้ ประกอบ พ่นสี และฝ่ายขาย หลังเรียนบทที่แล้วเรื่อง "หั่นบริษัทให้เป็นหน่วยเล็กที่อ่านงบได้" เขาก็ตื่นเต้นรีบแบ่งโรงงานเป็น 4 อะมีบาทันทีในสัปดาห์นั้น ให้แต่ละหน่วยคำนวณกำไรขาดทุนของตัวเอง คิดว่าพนักงานจะทุ่มเททำงานเหมือนเจ้าของกิจการ

ผ่านไปหนึ่งเดือน หัวหน้าฝ่ายพ่นสี ทองชัย บ่นในกลุ่มไลน์ทุกวันว่าฝ่ายประกอบส่งชิ้นงานครึ่งสำเร็จมาช้าถึงบ่ายสามโมงเป็นประจำ ฝ่ายพ่นสีทำไม่ทันส่งของแน่ ฝ่ายประกอบก็ไม่ยอมแพ้ บอกว่าไม้ที่ฝ่ายตัดส่งมามีขนาดคลาดเคลื่อนต้องแก้ไขบ่อยๆ เป็นความผิดของฝ่ายตัด ส่วนฝ่ายขายเพื่อให้ได้ยอด แอบตกลงลดราคาให้ลูกค้าโดยไม่บอกใคร แต่ฝ่ายผลิตต้องทำงานตามเวลาเดิม ขาดทุนสุดท้ายก็ตกไปอยู่ที่ฝ่ายผลิตทั้งหมด สี่อะมีบาไม่ได้แข่งขันกันจนเกิดประสิทธิภาพอย่างที่หวัง กลับกลายเป็นการโยนความผิดใส่กันในกลุ่มไลน์ทุกวัน เฉิน เจิ้นอวี่ ถึงได้เข้าใจว่า เต้าหู้ไม่ใช่ยิ่งหั่นละเอียดยิ่งดี ถ้าหั่นโดนเส้นเอ็น ทั้งก้อนก็แตกกระจาย

ทำไมถึงเป็นแบบนี้

อินาโมริ คาซึโอะ ผู้ก่อตั้งเกียวเซร่า ระบุไว้ชัดเจนในทฤษฎีการบริหารแบบอะมีบาว่า ก่อนแบ่งศูนย์กำไร ต้องถามก่อนว่า "จุดส่งต่องานนี้มีราคาตลาดที่ใช้อ้างอิงคำนวณได้หรือไม่" ไม่อย่างนั้นแบ่งไปก็จะกลายเป็นสองฝ่ายทะเลาะกันว่า "งานนี้ควรคิดราคาเท่าไหร่" ไมเคิล พอร์เตอร์ (Michael Porter) ศาสตราจารย์แห่งฮาร์วาร์ด บิสซิเนส สคูล ก็เตือนไว้ในทฤษฎีห่วงโซ่คุณค่า (Value Chain) ในทำนองเดียวกันว่า จุดที่ธุรกิจสร้างกำไรได้จริงคือ "จุดตัด" ที่แต่ละขั้นตอนงานส่งต่อกัน—ตัดไม้ส่งให้ใครตรวจรับ คิดราคากันอย่างไร ถ้าจุดตัดนี้ชัดเจน กำไรก็คำนวณได้ชัดเจน แต่ถ้าจุดตัดไม่ชัดแล้วฝืนแบ่ง สิ่งที่ถูกหั่นก็ไม่ใช่ลายเนื้อเต้าหู้ แต่เป็นเส้นเอ็นที่ติดกับเนื้อ

ต้องทำอย่างไร

ก่อนแบ่ง ให้ถามตัวเอง 3 ข้อ

ข้อแรก จุดส่งต่องานนี้หาราคาตลาดภายนอกมาอ้างอิงได้ไหม เช่น ไม้ที่ตัดเป็นชิ้นครึ่งสำเร็จ มีโรงงานรับจ้างตัดเจ้าอื่นเสนอราคาให้เทียบได้หรือเปล่า ถ้าหาไม่ได้เลย การคิดราคาภายในก็จะกลายเป็นการเดาราคา ข้อสอง หัวหน้าหน่วยนั้นมีอำนาจตัดสินใจจริงหรือไม่ ตัดสินใจเองได้ไหมว่าจะทำโอทีหรือรับงานชิ้นไหน ถ้าไม่มีอำนาจตัดสินใจ ต่อให้แบ่งไปก็เป็นแค่รายงานเพิ่มอีกใบ ข้อสาม แบ่งไปแล้วสายความรับผิดชอบจะขาดตอนหรือไม่ ถ้าความผิดพลาดของฝ่าย ก. กลายเป็นการขาดทุนของฝ่าย ข. โดยที่ฝ่าย ข. ไม่มีอำนาจตรวจรับหรือตีกลับงานของฝ่าย ก. เลย นี่คือการหั่นโดนกระดูก วิธีที่ถูกต้องคือเพิ่มด่านตรวจรับระหว่างสองฝ่าย ให้ฝ่าย ข. มีสิทธิ์ตีกลับงานที่ไม่ผ่านมาตรฐานและหักออกจากบัญชีของฝ่าย ก.