เงินข้ามพรมแดน: เส้นทางภาษีเมื่อโอนเงินกลับไต้หวัน/จีน

ผู้ประกอบการ SME ไทยรายหนึ่งทำธุรกิจในประเทศไทยมาหลายปี มีทั้งรายได้จากกิจการในไทยและเงินปันผลจากการลงทุนในไต้หวันกับจีน ปีนี้เขาอยากโอนเงินก้อนหนึ่งกลับไปให้พ่อแม่ที่ไต้หวันและซื้อคอนโดให้ลูกที่กำลังเรียนอยู่จีน เขาคิดในใจว่า "เงินนี้ผมหาเองแท้ๆ โอนกลับบ้านตัวเองจะมีปัญหาภาษีอะไร" จนกระทั่งธนาคารขอเอกสารแสดงที่มาของเงิน และนักบัญชีเตือนว่าอาจต้องยื่นภาษีในไทยก่อนด้วยซ้ำ เขาเริ่มสงสัยว่าเส้นทางเงินข้ามพรมแดนของตัวเองซับซ้อนกว่าที่คิดไว้มาก

ทำไมเรื่องนี้ถึงสำคัญ

มีสามเสาหลักที่ผู้บริหารต้องเข้าใจพร้อมกัน หนึ่งคือหลักการ "เงินได้พึงประเมินทั่วโลก" ผู้ที่อยู่ในประเทศไทยครบ 180 วันในปีภาษีถือเป็นผู้มีถิ่นที่อยู่ทางภาษีในไทย และเงินได้จากต่างประเทศที่นำเข้ามาในไทยอาจต้องเสียภาษีเงินได้บุคคลธรรมดาตามกฎเกณฑ์ที่กรมสรรพากรประกาศ สองคือแนวปฏิบัติที่กรมสรรพากรไทยได้ทยอยออกคำสั่งชี้แจงเรื่องเงินได้จากต่างประเทศตั้งแต่ปี 2566 เป็นต้นมา ซึ่งขยายขอบเขตการพิจารณาว่าเงินได้ที่นำเข้ามาในปีใดๆ ก็อาจเข้าข่ายต้องเสียภาษี ไม่จำกัดเฉพาะปีที่หาได้กับปีที่นำเข้ามาต้องเป็นปีเดียวกันอีกต่อไป และสามคือยุคความโปร่งใสระหว่างประเทศผ่านมาตรฐาน CRS (Common Reporting Standard) ซึ่งประเทศไทยเข้าร่วมเครือข่ายแลกเปลี่ยนข้อมูลบัญชีการเงินอัตโนมัติกับหลายประเทศแล้ว หมายความว่าบัญชีธนาคารในต่างประเทศของคุณ หน่วยงานภาษีไทยอาจได้รับข้อมูลโดยอัตโนมัติ ไม่ใช่เรื่อง "ไม่พูดก็ไม่มีใครรู้" อีกต่อไป

ควรทำอย่างไร

1. ตรวจสอบสถานะผู้มีถิ่นที่อยู่ทางภาษีของตนเองก่อน
นับจำนวนวันที่อยู่ในประเทศไทยในปีภาษีนั้นให้ชัดเจน หาก 180 วัน สถานะนี้จะเป็นจุดเริ่มต้นของทุกการวิเคราะห์ภาษีเงินได้จากต่างประเทศ

2. แยกแยะลักษณะของเงินก้อนนั้นให้ชัด
เป็นเงินเดือน เงินปันผลจากการลงทุน ค่าเช่า กำไรจากการขายกิจการ หรือมรดก/ของขวัญ? แต่ละประเภทมีกฎเกณฑ์ที่ใช้ต่างกันในไทย ไต้หวัน และจีน การเหมารวมกันมักนำไปสู่การประเมินผิดพลาด