ไม่ต้องลาออกก็ลองได้: 3 วิธีต้นทุนต่ำเพื่อรู้ว่าคุณเหมาะกับการเป็น "ผู้ตัดสินใจ" หรือไม่

ที่นิคมอุตสาหกรรมในจังหวัดระยอง เขตพัฒนาพิเศษภาคตะวันออก (EEC) หัวหน้าแผนกควบคุมคุณภาพของโรงงานชิ้นส่วนยานยนต์สัญชาติไต้หวันแห่งหนึ่งชื่อ เสี่ยวเหว่ย ถูกผู้จัดการโรงงานเรียกเข้าไปคุยเรื่องตำแหน่งผู้จัดการฝ่ายประกันคุณภาพที่กำลังจะว่างลง ทุกคนมองว่านี่คือข่าวดี เพราะเสี่ยวเหว่ยทำงานสายการผลิตมาหกปี จับของเสียเก่ง สอนพนักงานใหม่เก่ง แม้แต่ทีมตรวจสอบจากลูกค้าญี่ปุ่นก็ยังชม

แต่ในใจเสี่ยวเหว่ยมีคำถามที่พูดออกมาไม่ได้ เธอรู้ดีว่าจะจับจุดบกพร่องบนไลน์ผลิตอย่างไร จะสอนพนักงานใหม่จนทำงานเดี่ยวได้อย่างไร แต่นึกภาพไม่ออกเลยว่าจะเป็นประธานประชุมข้ามแผนกอย่างไร จะยืนหยัดมาตรฐานคุณภาพตอนที่ฝ่ายขายบีบเรื่องกำหนดส่งของอย่างไร จะรายงานกลยุทธ์ประกันคุณภาพประจำปีให้สำนักงานใหญ่ที่ไต้หวันฟังเป็นภาษาจีนอย่างไร ภาพเหล่านี้ว่างเปล่าในหัวเธอทั้งสิ้น

เธอเก็บความลังเลนี้ไว้ในใจสามสัปดาห์เต็ม ไม่ยอมตอบผู้จัดการโรงงานสักที เธอคิดว่าต้อง "คิดให้ชัดก่อนว่าอยากเป็นผู้จัดการหรือไม่" ถึงจะตอบได้ แต่ยิ่งคิดยิ่งหาคำตอบไม่เจอ — เพราะตำแหน่ง "ผู้จัดการ" นี้เธอไม่เคยสวมใส่จริงสักครั้ง จะจินตนาการเท่าไหร่ก็ไม่มีทางพิสูจน์ได้ว่าเหมาะกับตัวเองหรือไม่

ทำไมถึงเป็นแบบนี้

จุดที่เสี่ยวเหว่ยติดขัดอยู่ คือกับดักทางความคิดที่ผู้ที่กำลังจะก้าวขึ้นเป็นผู้ตัดสินใจส่วนใหญ่ต้องเจอ ศาสตราจารย์ Herminia Ibarra แห่งสถาบัน INSEAD ผู้ทำวิจัยสัมภาษณ์คนเปลี่ยนสายอาชีพนับร้อยคนมาหลายปี พบว่าคนทั่วไปมักเข้าใจว่าต้อง "คิดให้ชัดว่าตัวเองเป็นใคร อยากเป็นแบบไหน แล้วค่อยลงมือทำ" แต่ความจริงแล้วลำดับของการเปลี่ยนแปลงตัวตนกลับตรงกันข้าม — คือต้องลงมือทำสิ่งเล็กๆ ที่จับต้องได้ก่อน สะสมประสบการณ์จริงและฟีดแบ็กจากคนรอบข้าง แล้วตัวตนใหม่จึง "ค่อยๆ งอกขึ้นมา" ทีละน้อย Ibarra เรียกสภาวะช่วงเปลี่ยนผ่านนี้ ที่ตัวตนยังไม่ตกผลึก ยังอยู่ระหว่างการทดลองและปรับแก้ไปเรื่อยๆ ว่า "ตัวตนชั่วคราว" (provisional selves)

ในงานวิจัยของเธอ สรุปกลยุทธ์การทดลองที่พบบ่อยไว้สามแบบ ได้แก่ การเลียนแบบจากการสังเกต (สังเกตคนที่ยืนอยู่ในตำแหน่งที่คุณอยากไปถึงแล้ว หยิบยืมคำพูดท่าทางของเขามาเป็นร่างแรกของตัวเอง) การสร้างเครือข่ายใหม่ (เข้าหาคนที่จะให้ฟีดแบ็กและยอมรับบทบาทใหม่ของคุณ แทนที่จะวนเวียนอยู่แต่ในกลุ่มเพื่อนร่วมงานเดิม) และการปรับเรื่องราวของตัวเองไปพร้อมการลงมือทำ (ผ่านประสบการณ์จริงครั้งแล้วครั้งเล่า ค่อยๆ ปรับปรุงเรื่องเล่าภายในว่า "ฉันเป็นใคร" แทนที่จะนั่งคิดฝันอยู่กับที่) พูดง่ายๆ คือ เสี่ยวเหว่ยไม่จำเป็นต้องซ้อมคำตอบที่สมบูรณ์แบบในหัวก่อน สิ่งที่เธอต้องการคือการทดลองต้นทุนต่ำ ที่หยุดได้ทุกเมื่อ ให้ตัวเองได้ลองสวมเสื้อผู้จัดการดูก่อนว่าใส่แล้วพอดีตัวหรือไม่