วัฏจักรดอกเบี้ย: จังหวะกู้เงินและออมเงินให้ถูกเวลา

วิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อมแห่งหนึ่งในประเทศไทย ทำธุรกิจส่งออกเฟอร์นิเจอร์ ช่วงปลายปี 2566 ขณะที่อัตราดอกเบี้ยยังอยู่ในระดับต่ำ เจ้าของกิจการตัดสินใจกู้เงินทุนหมุนเวียนระยะ 5 ปีเพื่อขยายคลังสินค้า โดยเลือกใช้อัตราดอกเบี้ยคงที่ (fixed rate) ในขณะเดียวกัน บริษัทคู่แข่งที่ทำธุรกิจการค้าเลือกกู้ด้วยอัตราดอกเบี้ยลอยตัว (floating rate) เพื่อประหยัดดอกเบี้ยในช่วงแรก สองปีต่อมา เมื่ออัตราดอกเบี้ยนโยบายของไทยปรับขึ้นต่อเนื่อง ยอดผ่อนชำระรายเดือนของบริษัทคู่แข่งเพิ่มขึ้นอย่างชัดเจน กระแสเงินสดตึงตัว ส่วนผู้ส่งออกเฟอร์นิเจอร์ที่ล็อกอัตราดอกเบี้ยคงที่ไว้ ยอดผ่อนชำระไม่เปลี่ยนแปลงเลย แถมยังนำเงินสดส่วนเกินไปฝากประจำเพื่อรับส่วนต่างดอกเบี้ยได้อีกด้วย ในวัฏจักรดอกเบี้ยเดียวกัน ชะตากรรมของสองกิจการต่างกันโดยสิ้นเชิง ความแตกต่างไม่ได้อยู่ที่โชค แต่อยู่ที่ใครเข้าใจวัฏจักรดอกเบี้ยและเลือกจังหวะ-รูปแบบการกู้เงินได้ถูกต้อง

ทำไม

ธนาคารแห่งประเทศไทย (BOT) โดยคณะกรรมการนโยบายการเงิน (กนง. / MPC) จะประชุมกำหนด "อัตราดอกเบี้ยนโยบาย" (policy rate) เป็นระยะ อัตรานี้ส่งผลโดยตรงต่ออัตราดอกเบี้ยเงินกู้ที่ธนาคารพาณิชย์ประกาศใช้ ซึ่งที่พบบ่อยได้แก่ MLR (Minimum Loan Rate อัตราดอกเบี้ยลูกค้าชั้นดี มักใช้กับลูกค้ารายใหญ่) MRR (Minimum Retail Rate อัตราดอกเบี้ยลูกค้ารายย่อยชั้นดี) และ MOR (Minimum Overdraft Rate อัตราดอกเบี้ยเงินเบิกเกินบัญชี) อัตราดอกเบี้ยเงินกู้ของกิจการส่วนใหญ่คำนวณจาก "MLR/MRR/MOR ± ส่วนต่าง" เมื่ออัตราดอกเบี้ยนโยบายเปลี่ยน ต้นทุนเงินกู้ ผลตอบแทนเงินฝาก และการวางแผนกระแสเงินสดของกิจการก็เปลี่ยนตามไปด้วย สำหรับเจ้าของ SME แล้ว วัฏจักรดอกเบี้ยไม่ใช่ศัพท์เศรษฐศาสตร์มหภาคที่เป็นนามธรรม แต่คือตัวเลขที่บอกว่าต้องจ่ายดอกเบี้ยเดือนละเท่าไร ควรกู้เงินตอนไหน และควรนำเงินสดส่วนเกินไปฝากตอนไหน

วิธีทำ

1. อ่านให้ออกก่อนว่าตอนนี้อยู่ในช่วงไหนของวัฏจักรดอกเบี้ย

วัฏจักรดอกเบี้ยแบ่งคร่าวๆ ได้ 3 ช่วง คือ ช่วงขาขึ้น (ธนาคารกลางปรับขึ้นดอกเบี้ยต่อเนื่องเพื่อสู้เงินเฟ้อ) ช่วงขาลง (ธนาคารกลางลดดอกเบี้ยเพื่อกระตุ้นเศรษฐกิจ) และช่วงทรงตัว (ธนาคารกลางยังไม่ขยับ) หลังการประชุม กนง. ทุกครั้ง เว็บไซต์ BOT และฝ่ายวิจัยเศรษฐกิจของธนาคารพาณิชย์ต่างๆ จะเผยแพร่ผลการประชุมและแนวโน้มต่อไป เจ้าของกิจการควรฝึกนิสัยใช้เวลา 5 นาทีติดตามผลหลังทุกครั้งที่ประชุม แทนที่จะรอจนได้รับหนังสือแจ้งปรับอัตราดอกเบี้ยเงินกู้ถึงจะรู้ตัว