แค่ดูแลคอขวดยังไม่พอ: ใช้ "กลอง-เชือก-กันชน" ให้ทั้งโรงงานเดินจังหวะเดียวกัน

ที่จังหวัดสมุทรปราการ ในโรงงานรับจ้างผลิตรองเท้ากีฬาให้แบรนด์ระดับโลก คุณสมชาย ผู้จัดการฝ่ายผลิต เพิ่งถอนหายใจโล่งอกได้ไม่นาน หลังจากใช้วิธี "จับโจรต้องจับของกลาง" หาตัวการที่แท้จริงที่ทำให้สายการผลิตทั้งเส้นติดขัดเจอ นั่นคือเครื่องฉีดขึ้นรูปพื้นรองเท้าหมายเลข 3 แล้วยังโน้มน้าวให้แผนกตัด แผนกเย็บ แผนกแพ็กชะลอจังหวะตัวเอง ไม่แข่งกันทำยอดแบบตัวใครตัวมัน ในทางทฤษฎีโรงงานน่าจะราบรื่นขึ้นแล้ว

แต่ไม่นานสมชายก็เจอปัญหาใหม่ คลังวัตถุดิบยังคงตัดหนังตามใบสั่งขายที่เข้ามา อยากตัดอะไรก็ตัดก่อน อยากปล่อยของอะไรเข้าไลน์ก็ปล่อย ผลคือโซนตัดกองครึ่งสำเร็จรูปไว้เกินสามวัน ในขณะที่แผนกเย็บกลับต้องรอสีและไซซ์ที่ถูกต้อง ส่วนเครื่องหมายเลข 3 ที่แพงที่สุดในโรงงานและเป็นตัวกำหนดยอดผลิตทั้งหมด กลับต้องหยุดรอวัตถุดิบเป็นระยะ คอขวดถูกดูแลดีแล้ว แต่จังหวะการป้อนวัตถุดิบยังไม่มีใครควบคุม

ทำไมถึงเป็นแบบนี้

เอลิยาฮู เอ็ม. โกลดแรตต์ (Eliyahu M. Goldratt) นักฟิสิกส์ที่ผันตัวมาเป็นปรมาจารย์ด้านการจัดการชาวอิสราเอล เขียนไว้ชัดเจนในหนังสือ The Goal ที่ตีพิมพ์ปี 1984 ว่าการปกป้องคอขวดอย่างเดียวยังไม่พอ จังหวะการป้อนวัตถุดิบของทั้งซัพพลายเชนต้องเดินตามจังหวะของคอขวดด้วย ต่อมาเขาร่วมกับโรเบิร์ต ฟอกซ์ (Robert Fox) พัฒนาแนวคิดนี้ให้เป็นวิธีการวางแผนการผลิตอย่างเป็นทางการ เรียกว่า "กลอง-กันชน-เชือก" (Drum-Buffer-Rope หรือ DBR) โดยคอขวดเปรียบเหมือนคนตีกลอง ทั้งโรงงานต้องเดินตามจังหวะกลอง เชือกคือสิ่งที่ผูกจุดป้อนวัตถุดิบต้นทางไว้ ไม่ให้ปล่อยเร็วกว่าจังหวะกลอง ส่วนกันชนคือช่วงเวลาสำรองหน้าคอขวด ป้องกันไม่ให้ขาดวัตถุดิบเพียงเพราะต้นน้ำสะดุดนิดหน่อย สามคำนี้รวมกันแก้ปัญหาที่ว่า "ดูแลคอขวดดีแล้ว แต่ต้นทางยังปล่อยของมั่ว"

ลงมือทำอย่างไร

กลอง: ให้จังหวะของคอขวดเป็นจังหวะของทั้งโรงงาน

ขั้นแรกคือทำตารางการผลิตเฉพาะของคอขวดขึ้นมา นี่คือ "กลอง" สมชายรวบรวมชั่วโมงทำงานจริงของเครื่องหมายเลข 3 แต่ละวัน เวลาปรับตั้งเครื่องของรองเท้าแต่ละรุ่น และกำหนดส่งของแต่ละออร์เดอร์ แล้วจัดลำดับการผลิต 5 วันข้างหน้าด้วยหลัก "ทำงานที่ต้นทุนปรับตั้งเครื่องต่ำและใกล้กำหนดส่งก่อน" พอตารางนี้ถูกติดประกาศ หัวหน้ากะของแผนกตัดและแผนกเย็บก็รู้เป็นครั้งแรกว่าวันนี้ควรทำหนังสีอะไรก่อน ไม่ต้องเดาจากประสบการณ์อีกต่อไป