อย่าเพิ่งซุกผลตรวจไว้ในลิ้นชัก: ใช้ตรรกะทำงบประมาณประจำปีมาวางแผนสุขภาพของคุณ

เฉิน จื้อหมิง เป็นผู้จัดการโรงงานชิ้นส่วนรถยนต์ของนักลงทุนไต้หวันในนิคมอุตสาหกรรมอมตะซิตี้ จังหวัดระยอง ดูแลพนักงานกว่าสองร้อยคน ทุกเดือนพฤศจิกายน เขาต้องนั่งประชุมกับฝ่ายการเงินติดต่อกันสามวันเต็ม เพื่อไล่รายการงบประมาณปีถัดไปทีละบรรทัด ตั้งแต่ต้นทุนวัตถุดิบที่จะขึ้นกี่เปอร์เซ็นต์ สายการผลิตไหนต้องเพิ่มกะ ไปจนถึงค่าใช้จ่ายบุคลากรที่ต้องกันสำรองไว้เท่าไร ทุกตัวเลขถูกวางไว้บนตารางเดียวกัน แล้วตัดสินใจทีละรายการว่าจะทุ่มทรัพยากรลงไปเท่าไร

แต่พอเป็นผลตรวจสุขภาพประจำปีของตัวเอง เขากลับไม่ทำแบบนั้นเลย เดือนที่แล้วผลตรวจส่งมาถึงมือ เขากวาดตาดูผ่านๆ พบว่าไขมัน LDL สูงเกินเกณฑ์ น้ำตาลในเลือดขณะอดอาหารอยู่ในระดับก้ำกึ่ง ค่าเอนไซม์ตับ ALT สูงกว่าปกติ ความดันโลหิตก็ใกล้เส้นเตือน รวมแล้วมีตัวเลขสีเหลืองสีแดงโผล่ขึ้นมาพร้อมกันสี่ห้าจุด ยังไม่รวมคะแนนประเมินความเครียดและคุณภาพการนอนที่เขาทำเองในบทเรียนก่อนหน้าซึ่งก็ไม่ค่อยดีนัก เขาปิดแฟ้มผลตรวจแล้วคิดในใจว่า "เดี๋ยวว่างค่อยจัดการ" ผ่านไปสามสัปดาห์ แฟ้มนั้นก็ยังนอนนิ่งอยู่ก้นลิ้นชักโต๊ะทำงาน

ปัญหาไม่ใช่ว่าเขาไม่สนใจสุขภาพตัวเอง แต่เขาไม่รู้จะ "จัดการผลตรวจที่มีปัญหาห้าหกอย่างพร้อมกัน" อย่างไร เขาเก่งเรื่องทำงบประมาณ แต่ไม่เคยคิดมาก่อนว่าสุขภาพของตัวเองก็ต้องการ "งบประมาณประจำปี" เหมือนกัน

ทำไมต้องทำแบบนี้

ปีเตอร์ ดรักเกอร์ (Peter Drucker) ปรมาจารย์ด้านการจัดการ เสนอแนวคิด "การบริหารโดยยึดวัตถุประสงค์" (Management by Objectives) ไว้ในหนังสือ The Practice of Management ปี 1954 โดยชี้ว่าเป้าหมายที่ไม่สามารถติดตามวัดผลได้ แทบจะเป็นไปไม่ได้เลยที่จะบรรลุผลจริง ประโยคนี้ถูกสรุปสั้นๆ ในภายหลังว่า "สิ่งที่วัดผลได้ ถึงจะบริหารจัดการได้" ผลตรวจสุขภาพเองก็เป็นเพียง "การวัดผล" เท่านั้น หากไม่ต่อยอดเข้าสู่กระบวนการ "บริหารจัดการ" ตัวเลขสีแดงก็จะเป็นแค่ตัวเลขสีแดงตลอดไป ไม่มีทางกลายเป็นการลงมือทำ

ปี 1981 จอร์จ โดแรน (George T. Doran) ตีพิมพ์บทความในวารสาร Management Review เสนอหลักการตั้งเป้าหมายแบบ SMART ซึ่งภายหลังถูกองค์กรทั่วโลกนำไปใช้อย่างกว้างขวาง เป้าหมายต้องเจาะจงชัดเจน (Specific) วัดผลได้ (Measurable) ทำได้จริง (Achievable) เกี่ยวข้องตรงประเด็น (Relevant) และมีกรอบเวลา (Time-bound) นี่คือเครื่องมือสำคัญที่จะแก้ปัญหา "ตัวเลขผิดปกติโผล่มาพร้อมกันหลายจุด แล้วไม่รู้จะเริ่มตรงไหน" แทนที่จะกังวลกับความผิดปกติทั้งห้าจุดพร้อมกัน ควรแยกมันออกเป็นเป้าหมายย่อยที่ชัดเจนและติดตามได้ทีละเป้าหมาย