หัวหน้าผอมลง ทีมงานเริ่มขยับตาม: เปลี่ยนวินัยลดน้ำหนักส่วนตัวให้เป็นแรงขับเคลื่อนวัฒนธรรมองค์กร

โรงงานรับจ้างผลิตชิ้นส่วนรถยนต์ขนาดกลางแห่งหนึ่งในจังหวัดชลบุรี เจ้าของกิจการอย่างคุณเฉินเพิ่งลดน้ำหนักไปได้แปดกิโลกรัม แต่ก่อนเข้าประชุมทีไรต้องปลดกระดุมเสื้อสูทก่อนทุกครั้ง ตอนนี้ต้องเจาะรูเข็มขัดเพิ่มไปสองรู จนผู้จัดการฝ่ายบุคคลอดถามไม่ได้ว่า "พี่เฉินทำได้ยังไง หนูเองน้ำตาลในเลือดก็เริ่มสูงเหมือนกัน อยากขอคำแนะนำหน่อย"

คำถามนี้เปิดประตูบานใหญ่ พนักงานฝ่ายการเงินอย่างนก และหัวหน้าไลน์ผลิตอย่างสมชัย ต่างก็ทยอยทักมาถามว่า "สอนหนูได้ไหม" คุณเฉินเริ่มมีความคิดผุดขึ้นมาในหัว จะลองริเริ่มกิจกรรมสุขภาพในบริษัทดูไหม แต่ก็ลังเล เพราะกลัวว่าจัดกิจกรรมแล้วจะกลายเป็นการบังคับ ข้อมูลน้ำหนักและสุขภาพของพนักงานนับเป็นความเป็นส่วนตัวหรือเปล่า แล้วถ้าทำออกมาเป็นแค่ "การแข่งลดน้ำหนัก" ครั้งเดียว ผ่านไปสามเดือนทุกคนก็กลับไปเหมือนเดิม หรือแย่กว่านั้นคือรู้สึกว่าถูกบริษัทจับตาดู

บทเรียนนี้จะพาคุณผ่านจุดเปลี่ยนนี้ไปด้วยกัน คือทำอย่างไรให้การเปลี่ยนแปลงของ "ตัวคุณเอง" กลายเป็นแรงที่ทำให้ "คนทั้งทีม" อยากขยับตามด้วยความเต็มใจ โดยใช้เครื่องมือบริหารที่ถูกต้อง ไม่ใช่แรงกดดัน

ทำไมถึงเป็นแบบนั้น

ปี 2007 นักสังคมวิทยาจากคณะแพทยศาสตร์มหาวิทยาลัยฮาร์วาร์ด นิโคลัส คริสตาคิส (Nicholas Christakis) ร่วมกับเจมส์ ฟาวเลอร์ (James Fowler) จากมหาวิทยาลัยแคลิฟอร์เนีย ซานดิเอโก ตีพิมพ์งานวิจัยในวารสาร New England Journal of Medicine ที่ติดตามคนกว่าหนึ่งหมื่นสองพันคนยาวนานถึง 32 ปี ข้อสรุปชัดเจนมากคือ ความอ้วนสามารถ "แพร่กระจาย" ผ่านเครือข่ายสังคมได้ ถ้าเพื่อนของคุณอ้วนขึ้น โอกาสที่คุณจะอ้วนขึ้นตามจะเพิ่มขึ้นถึง 57% และถ้าเป็นเพื่อนสนิทที่มีความผูกพันสูง ตัวเลขนี้ยิ่งสูงขึ้นไปอีก งานวิจัยชิ้นนี้เป็นครั้งแรกที่ใช้ข้อมูลขนาดใหญ่พิสูจน์ว่า น้ำหนักตัวไม่ใช่แค่เรื่องเมแทบอลิซึมส่วนบุคคล แต่เป็นเรื่องของเครือข่ายสังคมด้วย และในทางกลับกัน การ "ผอมลง" ก็แพร่กระจายผ่านเครือข่ายคนใกล้ตัวได้เช่นกัน

อีกด้านหนึ่ง นักจิตวิทยาอัลเบิร์ต แบนดูรา (Albert Bandura) เสนอทฤษฎีการเรียนรู้ทางสังคม (Social Learning Theory) ในปี 1977 ซึ่งเติมเต็มส่วนที่สำคัญที่สุดในหน้างานบริหาร นั่นคือคนเราไม่ได้เรียนรู้พฤติกรรมใหม่จากการถูกสั่งสอน แต่เรียนรู้จาก "การสังเกตต้นแบบ" เมื่อในทีมมีคนที่น่าเชื่อถือและมีสถานะทางสังคม เช่นเจ้าของกิจการเอง แสดงพฤติกรรมบางอย่างแล้วได้ผลลัพธ์ที่ดี คนรอบข้างจะมีแนวโน้มเลียนแบบสูงขึ้นมาก นี่คือเหตุผลว่าทำไมคุณเฉินยังไม่ทันพูดอะไรเลย เพื่อนร่วมงานก็เดินมาถามเองแล้ว ร่างกายของคุณเองคือข้อเสนอที่ทรงพลังที่สุดในบริษัทอยู่แล้ว

ลงมือทำอย่างไร

ขั้นที่หนึ่ง: เปลี่ยนจาก "การเป็นต้นแบบ" ไปสู่ "การชักชวน" อย่าให้กลายเป็น "การประกาศ"

ข้อผิดพลาดที่ผู้บริหารทำบ่อยที่สุดคือ การยกระดับประสบการณ์ส่วนตัวขึ้นเป็นนโยบายบริษัททันที ออกประกาศ ตั้ง KPI บังคับให้กรอกแบบฟอร์มรายงาน ทันทีที่ทำแบบนี้ การดูแลน้ำหนักจะเปลี่ยนจาก "ฉันอยากทำไหม" กลายเป็น "บริษัทบังคับให้ทำหรือเปล่า" แรงจูงใจภายในของพนักงานจะถูกแทนที่ด้วยแรงกดดันจากภายนอก และความเต็มใจเข้าร่วมกลับลดลง ลำดับที่ถูกต้องคือ เปิดใจแชร์วิธีการและกระบวนการของตัวเองก่อน รวมถึงส่วนที่ล้มเหลวด้วย จากนั้นค่อยเปิดโอกาสแบบไม่มีเงื่อนไข ให้คนที่สนใจยกมือเข้าร่วมด้วยตัวเอง