เคล็ดลับรับใบอนุญาตทำงานภายใน 3 ชั่วโมง: BOI One Stop Service ช่วยผู้บริหารต่างชาติข้ามขั้นตอน 3 หน่วยงานได้อย่างไร

เฉิน เหวินปิน เป็นผู้จัดการฝ่ายทรัพยากรบุคคลของบริษัท ไต้หวัน พรีซิชั่น แมชีนเนอรี (ประเทศไทย) จำกัด โรงงานตั้งอยู่ในนิคมอุตสาหกรรมอมตะซิตี้ จังหวัดชลบุรี เมื่อปีที่แล้วบริษัทเพิ่งได้รับบัตรส่งเสริมการลงทุนจาก BOI และกำลังเตรียมย้ายวิศวกรอาวุโสจากไต้หวันมาอีกสามคนเพื่อดูแลสายการผลิตใหม่ เขาคิดว่าการขอใบอนุญาตทำงานให้พนักงานต่างชาติที่ย้ายมาก็คงเหมือนพนักงานต่างชาติทั่วไป ต้องไปกรมการจัดหางานเพื่อขอใบอนุญาตทำงานก่อน แล้วค่อยไปสำนักงานตรวจคนเข้าเมืองเพื่อเปลี่ยนวีซ่า ไปๆ มาๆ อาจใช้เวลาเป็นเดือน วิศวกรยังมาไม่ถึง แต่กำหนดส่งมอบสายการผลิตเริ่มขยับไม่ทันแล้ว

เขาปรึกษาเพื่อนในวงการเดียวกัน อีกฝ่ายถามกลับว่า "บริษัทคุณได้รับการส่งเสริมจาก BOI แล้ว ทำไมยังใช้ขั้นตอนปกติอยู่ล่ะ" เฉิน เหวินปิน จึงเพิ่งรู้ว่า พนักงานต่างชาติของบริษัทที่ได้รับการส่งเสริมการลงทุนจาก BOI มีช่องทางเฉพาะที่เรียกว่า "ศูนย์บริการวีซ่าและใบอนุญาตทำงาน" (One Stop Service Centre for Visas and Work Permits) ซึ่งรวมช่องบริการของสำนักงานตรวจคนเข้าเมือง กรมการจัดหางาน และ BOI ไว้ในที่เดียวกัน หากเตรียมเอกสารครบถ้วน ในทางทฤษฎีก็สามารถต่อวีซ่าและขอใบอนุญาตทำงานเสร็จภายในวันเดียว แต่ปัญหาคือ "เสร็จภายในวันเดียว" มีเงื่อนไขว่าต้องเตรียมเอกสารให้ครบและถูกรูปแบบตั้งแต่ครั้งแรก ซึ่งเฉิน เหวินปิน ยังไม่รู้เลยว่าต้องเตรียมอะไรบ้าง

ทำไม

เหตุผลที่ OSOS สามารถย่นระยะเวลาจากขั้นตอนที่ต้องวิ่งประสานงานสามหน่วยงานซึ่งกินเวลาเป็นสัปดาห์ ให้เหลือเพียงไม่กี่ชั่วโมง แท้จริงแล้วอิงอยู่กับแนวคิดคลาสสิกทางเศรษฐศาสตร์ที่เรียกว่า ทฤษฎีต้นทุนธุรกรรม (Transaction Cost Theory) ในปี ค.ศ. 1937 นักเศรษฐศาสตร์ชาวอเมริกัน โรนัลด์ โคส (Ronald Coase) ผู้ซึ่งภายหลังได้รับรางวัลโนเบลสาขาเศรษฐศาสตร์ ได้เสนอไว้ในบทความ "The Nature of the Firm" ว่า เหตุผลที่บริษัทและตลาดเลือกรูปแบบการจัดองค์กรต่างกัน อยู่ที่ "ต้นทุนการประสานงาน" — ทุกครั้งที่ต้องสื่อสารข้ามหน่วยงาน ทุกครั้งที่ข้อมูลไม่สมมาตรทำให้ต้องไปมาเพื่อยืนยัน ล้วนเป็นต้นทุนแฝงที่ทำให้การตัดสินใจล่าช้าและเพิ่มค่าใช้จ่าย

รัฐบาลไทยจัดตั้ง OSOS ขึ้นในปี พ.ศ. 2540 (ค.ศ. 1997) ด้วยตรรกะเดียวกันคือ การนำ "ต้นทุนการประสานงาน" นี้เข้ามาไว้ภายในระบบเดียว แทนที่จะให้บริษัทต้องวิ่งประสานเอกสารกับสำนักงานตรวจคนเข้าเมือง กรมการจัดหางาน และ BOI ด้วยตัวเอง แล้วรอการพิจารณาจากแต่ละหน่วยงานแยกกัน รัฐจึงย้ายช่องบริการของทั้งสามหน่วยงานมาไว้ในอาคารเดียวกัน (อาคารจามจุรีสแควร์ กรุงเทพฯ) ให้ยื่นเอกสารชุดเดียวครั้งเดียวจบ สิ่งที่บริษัทประหยัดได้ไม่ใช่แค่ "ค่าธรรมเนียม" แต่คือเวลาและกำลังคนที่เดิมต้องเสียไปกับการประสานงาน ซึ่งเป็นแก่นของปัญหาที่ทฤษฎีต้นทุนธุรกรรมต้องการแก้ไข