ปิดหนี้ให้จบ: ขอบเขตระหว่างการค้ำประกันส่วนตัวกับความรับผิดจำกัด

ธุรกิจ SME แห่งหนึ่งในไทย เป็นร้านอาหารเครือข่ายในกรุงเทพฯ ทำมาหกปี มีสามสาขา เมื่อเศรษฐกิจพลิกกลับ กระแสเงินสดของบริษัทก็ขาดตอนทันที เจ้าของร้านตอนแรกไม่ได้กังวลมากนัก เพราะบริษัทจดทะเบียนเป็น "บริษัทจำกัด" (บริษัทจำกัด) อย่างถูกต้อง ทุนจดทะเบียนในบัญชีก็ขาดทุนไปหมดแล้ว ตามหลักแล้วความรับผิดของผู้ถือหุ้นก็ควรหยุดอยู่แค่นั้น จนกระทั่งธนาคารโทรมา เขาถึงได้รู้ว่าเรื่องไม่ได้เป็นแบบนั้น สามปีก่อนตอนขยายสาขาที่สอง เขาขอสินเชื่อธนาคาร และในสัญญานั้นเขาได้เซ็นค้ำประกันส่วนตัว (personal guarantee) ในฐานะผู้บริหารเพิ่มเติมไว้ด้วย สัญญาเงินมัดจำร้านค้า เจ้าของที่ก็ยืนยันให้เขาเซ็นค้ำประกันส่วนตัวเช่นกัน บัญชีบริษัทไม่มีเงินเหลือแล้ว แต่ธนาคารกับเจ้าของที่ตามหาตัวเขา ไม่ใช่บริษัทที่กลายเป็นเปลือกเปล่าไปแล้ว

ทำไม

คำว่า "ความรับผิดจำกัด" คุ้มครองโครงสร้างทางกฎหมายของบริษัทเอง ไม่ได้คุ้มครองทุกสัญญาที่เจ้าของเซ็นด้วยตัวเอง ในประเทศไทย ภายใต้ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ (Civil and Commercial Code) ความรับผิดของผู้ถือหุ้นบริษัทจำกัดโดยหลักการแล้วจำกัดอยู่ที่จำนวนทุนที่ตนถือหุ้นเท่านั้น แต่หากกรรมการหรือผู้ถือหุ้นไปให้คำมั่นค้ำประกันเพิ่มเติมในสัญญาแต่ละฉบับ หรือมีข้อกำหนดเพิ่มเติมในหนังสือบริคณห์สนธิ/ข้อบังคับบริษัท คำมั่นสัญญาส่วนเพิ่มนี้จะไม่ได้รับความคุ้มครองจากหลักความรับผิดจำกัดอีกต่อไป ธนาคาร เจ้าของที่ ซัพพลายเออร์ รู้เรื่องนี้ดี จึงมักเรียกร้องให้เจ้าของ SME เซ็นค้ำประกันส่วนตัวเพิ่มเวลาปล่อยกู้หรือทำสัญญา สำหรับเจ้าของกิจการแล้ว "บริษัทปิดตัว" กับ "หนี้ส่วนตัวของฉันเป็นศูนย์" ไม่เคยเป็นเรื่องเดียวกัน ต้องแยกให้ชัดตั้งแต่ต้น

ทำอย่างไร

1. ตรวจสอบว่าคุณเซ็นค้ำประกันอะไรไปบ้าง

ให้นำสัญญาสินเชื่อธนาคาร สัญญาเช่า สัญญาวงเงินเครดิตกับซัพพลายเออร์ทั้งหมดออกมาดู ตรวจดูทีละฉบับว่ามีช่อง "ผู้ค้ำประกัน" (Guarantor) หรือไม่ มีลายเซ็นและเลขบัตรประชาชนของคุณเองอยู่หรือเปล่า เจ้าของกิจการหลายคนตอนเซ็นคิดว่าเป็นแค่ขั้นตอนปกติ ไม่เคยรู้ตัวว่าหน้ากระดาษนั้นคือจุดเริ่มต้นความเสี่ยงต่อทรัพย์สินส่วนตัว รายการตรวจสอบนี้คือแผนที่สำหรับการเจรจาทั้งหมดที่จะตามมา