กลยุทธ์ต้องมีชีวิต: ทบทวนและปรับเปลี่ยนอย่างสม่ำเสมอ

ร้านหม้อไฟเชนชื่อ "หม้อซุปแดง" ย่าน Ratchada กรุงเทพฯ ที่มี 6 สาขา เจ้าของชื่อคุณสมชายจัดประชุมกลยุทธ์ครั้งใหญ่อลังการเมื่อปลายปีก่อน ตั้งเป้าว่า "ปีนี้จะพลิกโฉมด้วยเดลิเวอรี บุกตลาดลูกค้าวัยรุ่น" สามเดือนแรกของปี แต่ละสาขาขยับกันจริง ๆ สาขากลางเมืองติดตั้งเคาน์เตอร์จัดของสำหรับเดลิเวอรีโดยเฉพาะ สาขา Thonglor ถ่ายคลิปสั้นลง IG เป็นกอง ส่วนสาขา Rama 9 ก็ยุ่งกับการขึ้นสามแพลตฟอร์มเดลิเวอรี ผ่านไปครึ่งปี เจ้าของดูรายงานแล้วถึงกับอึ้ง สัดส่วนเดลิเวอรีขยับจาก 8% ขึ้นมาแค่ 11% ลูกค้าวัยรุ่นกลับบ่นว่า "รอนานเกินไป น้ำซุปเย็นหมด" ที่หนักกว่านั้นคือตลาดเปลี่ยนไปแล้ว สองแพลตฟอร์มเดลิเวอรีใหญ่ขึ้นค่าคอมมิชชั่นจาก 25% เป็น 32% ในครึ่งปีนี้ ขณะที่การนั่งทานในร้านกลับพุ่งขึ้นเพราะนักท่องเที่ยวกลับมา แต่ประโยคที่ว่า "พลิกโฉมด้วยเดลิเวอรี" ก็ยังแขวนเด่นอยู่บนบอร์ดประกาศของทุกสาขา ไม่มีใครกล้าแก้ ทุกคนยังคงพุ่งไปในทิศทางที่ผิดไปแล้วอย่างสุดตัว กลยุทธ์ไม่ได้ผิดตั้งแต่แรก แต่ผิดตรงที่มันถูกมองเป็นคำจารึกบนหิน แทนที่จะเป็นแผนที่ที่ต้องปรับแก้อย่างสม่ำเสมอ

ทำไมกลยุทธ์ถึง "หมดอายุ" แต่ไม่มีใครสั่งหยุด

เมื่อทำการนำกลยุทธ์ลงสู่การปฏิบัติผ่านมาถึงเจ็ดบทแรกแล้ว ได้แก่ การทำให้เป็นประโยคเดียว การแตกเป็นการกระทำของแต่ละแผนก และการจัดจังหวะให้สอดคล้องกัน ความผิดพลาดสุดท้ายที่มักเกิดขึ้นง่ายที่สุดคือ การเข้าใจผิดว่า "ความสามารถในการลงมือทำ" หมายถึง "ห้ามหันหลังกลับ" นักวิชาการด้านการจัดการ เฮนรี มินตซ์เบิร์ก (Henry Mintzberg) ได้แยกกลยุทธ์ออกเป็นสองแบบตั้งแต่ปี 1985 แบบหนึ่งคือ "กลยุทธ์ที่ตั้งใจ" (deliberate ที่คุณวางแผนไว้) อีกแบบคือ "กลยุทธ์ที่ผุดขึ้น" (emergent ที่ตลาดบีบให้คุณต้องงอกขึ้นมา) ในโลกความจริง กลยุทธ์ที่ใช้ได้ผลจริง ๆ ในท้ายที่สุดเกือบทั้งหมดเป็นลูกผสมของทั้งสองแบบ คุณตั้งทิศทางไว้ แล้วอาศัยการทบทวนครั้งแล้วครั้งเล่าปรับให้มันถูกต้อง การยึดติดกับแผนที่วางไว้เมื่อครึ่งปีก่อนไม่ใช่ความมีวินัย แต่คือการเข้าใจผิดว่าแผนที่คือผืนแผ่นดินจริง

อีกความเข้าใจผิดที่พบบ่อยคือ "การทบทวน = การชำระบัญชี" เจ้าของหลายคนพอเปิดประชุมไตรมาสก็ถามว่า "ทำไมไม่ถึงเป้า ใครรับผิดชอบ" ผลคือพนักงานเรียนรู้ที่จะรายงานแต่เรื่องดี ซ่อนเรื่องร้าย แต่งตัวเลขให้สวยงาม สัญญาณตลาดที่แท้จริงกลับส่งขึ้นมาไม่ถึง เป้าหมายของการทบทวนไม่ใช่การพิพากษาอดีต แต่คือการปรับแก้อนาคต เส้นทางนี้ยังถูกอยู่ไหม ต้องเปลี่ยนเกียร์หรือเปล่า เมื่อการทบทวนกลายเป็นพื้นที่ปลอดภัยที่พูดความจริงได้ ข้อมูลจากหน้างานถึงจะไหลกลับมาเป็นสารอาหารของกลยุทธ์