แผนงาน 1 ปีสู่การผลิตจริง: จากเซ็นสัญญาถึงเดินเครื่องผลิต

โรงงานแห่งหนึ่งในประเทศไทย ทันทีที่เซ็นสัญญาเช่าที่ดินในนิคมอุตสาหกรรม ฝ่ายบริหารประเมินไว้ว่า “อีก 8 เดือนน่าจะเดินเครื่องผลิตได้” แต่สุดท้ายใช้เวลาจริงเกือบ 1.5 ปี การพิจารณารายงานประเมินผลกระทบสิ่งแวดล้อมใช้เวลานานกว่าที่คาดถึง 4 เดือน ใบอนุญาตก่อสร้างโรงงานล่าช้าอีก 6 สัปดาห์เพราะต้องส่งเอกสารเพิ่มเติมด้านการตรวจสอบอัคคีภัย การขอใบอนุญาตทำงานของแรงงานต่างด้าวติดขัดเพราะใบอนุญาตประกอบกิจการโรงงานยังไม่ออก ส่วนเครื่องจักรสำคัญที่นำเข้ามาก็ถูกศุลกากรระงับไว้เกือบ 1 เดือน เพราะเอกสารพิธีการศุลกากรกับที่อยู่จดทะเบียนโรงงานไม่ตรงกัน แต่ละความล่าช้าเมื่อดูแยกกันไม่ได้ร้ายแรง แต่เพราะไม่มีใครเขียนทุกอย่างลงบนแกนเวลาเดียวกัน ปฏิกิริยาลูกโซ่จึงทำให้แผนการผลิตทั้งหมดล่าช้าไปมาก

ทำไม

การตั้งโรงงานในไทยไม่ใช่กระบวนการเส้นเดียว แต่เป็นอย่างน้อย 4 สายที่เดินคู่ขนานกัน สายที่ดินและสิ่งแวดล้อม (กรรมสิทธิ์ที่ดินของ IEAT/BOI การพิจารณา EIA หรือ EHIA) สายใบอนุญาตโรงงาน (ใบอนุญาต ร.ง.4) สายกำลังคน (ใบอนุญาตทำงานและวีซ่าแรงงานต่างด้าว ตามที่กล่าวในบทที่ 6) และสายเครื่องจักร/วัตถุดิบ (พิธีการศุลกากรนำเข้าเครื่องจักรและสิทธิประโยชน์ทางภาษี ตามที่กล่าวในบทที่ 7) ทั้ง 4 สายนี้มีความเกี่ยวโยงกันก่อนหลัง เช่น หากไม่มีใบอนุญาตโรงงานก็ขอใบอนุญาตทำงานแรงงานต่างด้าวไม่ได้ หากไม่ผ่าน EIA ก็ขอใบอนุญาตก่อสร้างไม่ได้ แต่ระยะเวลาพิจารณาของแต่ละหน่วยงานก็แตกต่างกันไปตามจังหวะการทำงานของหน่วยงานนั้น ๆ ผู้บริหารที่ใช้เพียง “รายการวันที่” แทนที่จะเป็น “แผนภูมิแกนต์ข้ามแผนก” มักพลาดจุดพึ่งพาที่อยู่บนเส้นทางวิกฤต ทำให้วันเดินเครื่องผลิตเลื่อนออกไปเรื่อย ๆ

1. ร่างโครงหลัก 4 ระยะก่อน แล้วค่อยแตกย่อย

แบ่งแผนงานทั้งหมดเป็น 4 ระยะใหญ่ ① เซ็นสัญญาและวางแผนล่วงหน้า (ที่ดิน/สัญญาเช่า การขอ BOI พิจารณาว่าต้องส่ง EIA/EHIA หรือไม่) ② ใบอนุญาตและการก่อสร้าง (ใบอนุญาตก่อสร้าง ใบอนุญาตประกอบกิจการโรงงาน ร.ง.4 การตรวจสอบด้านอัคคีภัยและสิ่งแวดล้อม) ③ กำลังคนและเครื่องจักรพร้อม (ใบอนุญาตทำงานแรงงานต่างด้าว พิธีการศุลกากรนำเข้าเครื่องจักรสำคัญ การติดตั้งสายการผลิต) ④ ทดลองผลิตและผลิตจริง (เดินเครื่องทดสอบ ตรวจสอบคุณภาพ ผลิตจริง) แต่ละระยะให้ประเมินไว้ 2 แบบคือ “แบบมองโลกในแง่ดี” และ “แบบระมัดระวัง” ไม่ใช่กรอกเพียงวันเดียว จะได้มีพื้นที่กันชนเมื่อวางแผนประชุมและงบกระแสเงินสดต่อไป