อย่าปล่อยให้การส่งต่อกิจการเป็นแค่คำพูด: วาดแผนที่ 5 ปี ปักหมุดอำนาจ บุคลากร หุ้นส่วน และกฎครอบครัวลงในตารางเวลา

หลิน จิ้นไฉ ผู้ก่อตั้งบริษัท "จิ้นฟา ซีฟู้ด" ธุรกิจส่งออกกุ้งแช่แข็งที่ดำเนินกิจการมากว่ายี่สิบปีในจังหวัดสมุทรปราการ ทุกครั้งที่พนักงานถามเรื่องแผนส่งต่อกิจการ เขามักตอบเพียงว่า "เดี๋ยวมะลีก็รับช่วงต่อเอง" แต่พอถามต่อว่า "เดี๋ยวคือเมื่อไหร่" เขากลับตอบไม่ได้ มะลี หลิน ลูกสาวของเขาเรียนจบปริญญาโทด้านบริหารธุรกิจจากกรุงเทพฯ กลับมาทำงานได้สามปีแล้ว ปัจจุบันดำรงตำแหน่งรองกรรมการผู้จัดการ แต่คำสั่งซื้อล็อตใหญ่ยังต้องรอพ่อเซ็นอนุมัติ การเลื่อนตำแหน่งพนักงานเก่าแก่ก็ยังเป็นพ่อที่ตัดสินใจ หุ้นทั้งหมดก็ยังอยู่ในชื่อพ่อร้อยเปอร์เซ็นต์

ในใจของมะลีมีตารางเวลาอยู่แล้ว—เธอหวังว่าก่อนอายุสามสิบห้าปีจะได้กุมอำนาจตัดสินใจส่วนใหญ่ แต่ตารางนี้มีอยู่แค่ในหัวเธอ ไม่เคยถูกนำมาคุยกับพ่ออย่างเปิดเผย เดือนก่อนผู้จัดการฝ่ายจัดซื้อที่ร่วมงานกันมาสิบห้าปีขอเกษียณก่อนกำหนด จิ้นไฉถึงเพิ่งรู้ตัวว่าไม่ได้เตรียมแผนส่งต่องานไว้เลย ต้องรีบหาคนใหม่มาปรับตัวอย่างเร่งด่วนอยู่ครึ่งปี "รู้งี้จัดตารางไว้ล่วงหน้าดีกว่า" เขาบ่นกับนักบัญชีของบริษัท ประโยคนี้สะท้อนปัญหาที่ธุรกิจครอบครัวส่วนใหญ่เจอเหมือนกัน คือ "ความตั้งใจ" ที่จะส่งต่อกิจการมีอยู่แล้ว แต่ "ตารางเวลา" ของการส่งต่อไม่เคยถูกเขียนออกมาเป็นลายลักษณ์อักษรจริงจัง

ทำไม

ศาสตราจารย์จอห์น คอตเตอร์ (John Kotter) แห่งฮาร์วาร์ดบิสสิเนสสคูล ผู้เชี่ยวชาญด้านการบริหารการเปลี่ยนแปลงองค์กร ชี้ว่าการเปลี่ยนแปลงใดๆ ในองค์กรหากไม่มี "ชัยชนะระยะสั้นที่มองเห็นได้" (short-term wins) พนักงานและผู้มีส่วนได้ส่วนเสียจะค่อยๆ หมดความเชื่อมั่นและความอดทน จนสุดท้ายแผนการเปลี่ยนแปลงก็เงียบหายไปเอง การส่งต่อกิจการก็เช่นกัน โดยเนื้อแท้แล้วคือการเปลี่ยนแปลงองค์กรระยะยาวหลายปี หากมีแค่คำพูดว่า "เดี๋ยวก็ส่งต่อให้" โดยไม่มีหมุดหมายที่ตรวจสอบได้ระหว่างทาง ทั้งผู้ก่อตั้งและทายาทรุ่นสองต่างก็เสี่ยงหมดแรงจูงใจไปกับความล่าช้า พนักงานเก่าแก่ก็จะรู้สึกไม่มั่นคงเพราะมองไม่เห็นตารางเวลาที่ชัดเจน

ศาสตราจารย์จอห์น แอล. วอร์ด (John L. Ward) แห่ง Kellogg School of Management มหาวิทยาลัยนอร์ทเวสเทิร์น หนึ่งในผู้บุกเบิกงานวิจัยธุรกิจครอบครัว เสนอมุมมองสำคัญว่า การส่งต่อกิจการควรถูกมองเป็น "กระบวนการที่มีหลายขั้นตอน" (a process, not an event) ไม่ใช่เหตุการณ์วันเดียวที่เซ็นเอกสารโอนตำแหน่งแล้วจบ เมื่อนำกระบวนการนี้มาแตกเป็นเส้นเวลาที่มองเห็นได้ ควบคู่กับเครื่องมือที่วงการบริหารโครงการใช้กันทั่วไปอย่าง "แผนภูมิแกนต์" (Gantt Chart ซึ่งวิศวกรชาวอเมริกัน Henry Gantt คิดค้นขึ้นในช่วงต้นศตวรรษที่ 20 เพื่อวางงาน กำหนดเวลา และผู้รับผิดชอบไว้ในภาพเดียวกัน) ก็จะช่วยแปลง "ความตั้งใจส่งต่อกิจการ" ที่เป็นนามธรรม ให้กลายเป็นแผนงานที่จับต้องได้ ติดตามได้ และปรับได้จริง